
وصف الكاتب المصري حاتم جمال استراتيجية جماعة الإخوان المسلمين تجاه الفن والإعلام بأنّها "اختراق ناعم" شبيه بـ "الحيّة الرقطاء" التي تتخفى وتتأقلم بانتظار الانقضاض على فريستها.
وأكد جمال في مقالة نشرها عبر صحيفة (الوطن) أنّ الجماعة، التي وصفها بـ "جماعة الشيطان"، عاشت تارة تحت الأرض وتارة في العلن، لكنّها لم تغيّر دستورها الذي وضعه حسن البنا، الذي اعتبر الفن "مفسدة للعقول" و"لهوًا رخيصًا" مساويًا للفجور والخمر.
وأوضح جمال أنّه عندما أعاد الرئيس الراحل أنور السادات الجماعة إلى العلن، قام المرشد آنذاك، عمر التلمساني، بتغيير الأساليب.
ووفقًا لجمال، رسم التلمساني خطة لـ (50) عامًا أطلق عليها "خطوات متوازية"، هدفت للتسلل إلى كافة الأنشطة الاقتصادية، والسياسية، والنقابات، وبالتبعية "الفنون بجميع أشكالها".
وأشار الكاتب إلى أنّ الجماعة عمدت، خاصة في عهد المرشد محمد حامد أبو النصر، إلى السير في أسلوبين متوازيين: الهجوم تحت قبة البرلمان، والاختراق المؤسسي (الأهم).
وقال جمال: إنّه عندما دخل الإخوان البرلمان عام 1987 (ضمن التحالف الإسلامي)، اهتم نوابهم، مثل مهدي عاكف وعصام العريان، بمهاجمة ما سمّوه "الممارسات غير الإسلامية"، كشرب الخمر، وكان هجومهم على الإعلام والفن "غير مباشر"، فقد كانوا يضعون عبارات تهاجم الفن داخل سياق طرح مشاكل اجتماعية.
وأكد جمال أنّ الأسلوب الثاني والأهم كان "اختراق المؤسسات الفنية والإعلامية". وأوضح أنّ الجماعة لجأت في السبعينات والثمانينات إلى "استقطاب كُتّاب وصحفيين" لاختراق الصحف ونشر أفكارهم، كما حدث مع صحيفة حزب (الوفد).
وشدد حاتم جمال على أنّ هذا الاختراق "بدأ في التغلغل داخل الوسط الفني والتليفزيون المصري (ماسبيرو) من خلال فنيين ومهندسي صوت وصورة ومونتاج وديكور، وربما من خلال فنانين معروف انتماؤهم".
ونقل جمال عن صديق له بالمبنى العريق قوله إنّ الإخوان "تغلغلوا بداخل ماسبيرو، إلى درجة أنّ رئيس قطاع الهندسة في التليفزيون المصري كان مقيمًا في اعتصام رابعة"، معتبرًا أنّ هذا نموذج يمكن القياس عليه لحجم تغلغل عناصر الإخوان داخل الإعلام الرسمي والخاص.
واختتم جمال بالإشارة إلى أنّ الجماعة، وسط كل هذا، لم تغفل عن "محاربة الفن في فتاواهم الخاصة"، مثل تحريم الغناء، مضيفًا أنّ مسؤولي الجماعة ومرشديها "لا يجرّمون أو يحرّمون الفنون" بأنفسهم، بل "يتركونها لأعوانهم يطلقون الفتوى نيابة عنهم".

![[node:title] [node:title]](/sites/default/files/styles/weekly_section/public/%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%82%D9%88%D8%A8%D8%A7%D8%AA%20%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%85%D8%B1%D9%8A%D9%83%D9%8A%D8%A9_0_0.jpg.webp?itok=oReg_6OS)
![[node:title] [node:title]](/sites/default/files/styles/weekly_section/public/%D8%AA%D8%BA%D9%8A%D9%8A%D8%B1%20%D8%AA%D8%AF%D8%B1%D9%8A%D8%AC%D9%8A_0.jpg.webp?itok=vxmSwnWT)
![[node:title] [node:title]](/sites/default/files/styles/weekly_section/public/bS9h1QQC8Ibxq-Zun7e7I3XZ9pTAR6Hooc8tBKmPdGarEceWYq-LXVMJpnmDToBW2tBynDQtONt9BYdEcNWmtnKCvf1-y8XVc2k7VapC-xhjRdvmUd6AChwb3SggR2pYGpa2blLFZ6lja7ERor2BfD54xHBRWdDoA-f_PXiCBiw75fjOudZLWKl84JjBmDnD.jpg.webp?itok=caFu8voa)
![[node:title] [node:title]](/sites/default/files/styles/weekly_section/public/%D8%BA_3_2_2_2_0.jpg.webp?itok=JhFfhYPA)
![[node:title] [node:title]](/sites/default/files/styles/weekly_section/public/30_3_0_2_0_4444_0_0_1_1.jpg.webp?itok=xPM6Zm6W)
![[node:title] [node:title]](/sites/default/files/styles/weekly_section/public/images_13.jpg.webp?itok=spQUDIJB)
![[node:title] [node:title]](/sites/default/files/styles/weekly_section/public/%D8%A7%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%20%D9%85%D8%B3%D9%84%D9%85%D9%88%D9%86_0_0_0.jpg.webp?itok=E2PAAHDO)
![[node:title] [node:title]](/sites/default/files/styles/weekly_section/public/%D8%A7%D8%BA%D8%AA%D9%8A%D8%A7%D9%84_6_2_0_0.jpg.webp?itok=bXmPMgmE)
![[node:title] [node:title]](/sites/default/files/styles/weekly_section/public/30_3_0_2_0_4444_0_0_1_0.jpg.webp?itok=o9GuuOK0)
![[node:title] [node:title]](/sites/default/files/styles/weekly_section/public/%D8%A8%D9%86%D8%BA%D9%84%D8%A7%D8%AF%D9%8A%D8%B4_3_0.jpg.webp?itok=9i6zbI2S)

![[node:title] [node:title]](/sites/default/files/styles/weekly_section/public/HZqzmEM3wHkpGDbaSRAGBBQMhEa0hdlTTItgQp3YQ8vkDfD4RYKg23G5l2fLOzSA03MFwoRi3ZXf323e4nL3cGcgCtJZ1paZeCO0deQan3C9vbLdqv33J12rlbMXyvhrmx35wvn3PVmnqlgOasmOg-uxIOD0Ui5L3ldmqsEmQOVOc-DELTto2MSMQ5fvj8mD%20%281%29.jpg.webp?itok=wQ_c7z8P)
![[node:title] [node:title]](/sites/default/files/styles/weekly_section/public/%D8%AA%D8%AF%D8%A7%D8%B9%D9%8A%D8%A7%D8%AA_0_0.jpg.webp?itok=woqFOs9E)
![[node:title] [node:title]](/sites/default/files/styles/weekly_section/public/se2eSzBtgtZRvochpXWXHRd8zJBTdSWUjbrvDt0HXmgf6oUX8IJbzzaVjDswDs5fNPFP8F2YCXmj1QoaVi7cvkkCLIDn4lgzNlP5Fb1m1yxn_6_MonFxDiYg9RD7QPKpOqQ76LD1Y5aT7WMJxmzBKZdrEuyHdbh_kree1NSzAlBQqGvzJiK_H5thQehOLXXq%20%281%29.jpg.webp?itok=ybPL0QY1)

![[node:title] [node:title]](/sites/default/files/styles/weekly_section/public/%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%8A%D8%A7_132_0_3.jpg.webp?itok=pHqrfLPb)



![[node:title] [node:title]](/sites/default/files/styles/weekly_section/public/CoGHKdHI0A1hPADsf1xvDHVYJqUe203-L3Pi6M4DItYuTY-LBYbdxBlWhxyVw5eFpyA77EhAFTia-ZJfwN_pPc-dT2jAvVSmof1AU4jW-RzbK6tUu3zl53R8QNE4uB11Ku6-xRExeteqGE4nrU0FKMjgD-qSsmdO2ta_bQ1psS94XeIDmHXni2TQvZ9guYV4.jpg.webp?itok=d3qSl9vR)

![[node:title] [node:title]](/sites/default/files/styles/weekly_section/public/Q-eEQo-e5nHXh59BLAedIfYizSVuYuBTHRnfkZIx0Ui0qPldAUkbYNlWNh-4ozUox4mLdLugSTxOsQfowMzKHUshN15Ei793Wvn1gSOWT-0xpdHmYFueGYwY3n3gNQHlR1hbix8gX3y1CWx8ak1YOzJNu9PvgfmuKpoAb2KqHTuSpO4X20wtYu14wkKPlTEk%20%281%29.jpg.webp?itok=JB132jr9)
![[node:title] [node:title]](/sites/default/files/styles/weekly_section/public/cAxNXFonRdm5D_UzgtB6_froUEIOgm-gU3c94jT_V4OWU4eRQdztMPRWajcDXKngGxNCwGWguH5boGy-cIEcodFHKpUMgjvE9kr3MC_-6b5e_WAF50l7Zc-4hB9nkTTZCCWlJLRgFIgTEgOdVhJ_cxSmVZuhoWI54DrR5HPU3nmExuwojvcT2SgfA86PMfoq%20%281%29.jpg.webp?itok=Q-8ycNYU)

![[node:title] [node:title]](/sites/default/files/styles/weekly_section/public/%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86_132_0_0_1_0.jpg.webp?itok=VZoZrpeR)
![[node:title] [node:title]](/sites/default/files/styles/weekly_section/public/%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%B6%D8%A7%D8%A1_3_0_0_1.jpg.webp?itok=Le9yHjtD)
![[node:title] [node:title]](/sites/default/files/styles/weekly_section/public/p5eBdKuvCLSeRkZOCHy4RYdCf6uEJ74ZewUOBrt6ckaacdMqpAi0w72HxxhAReOxHVqFCfNdbWC7oOaukx7_3I6UNDYpi_wtnRBocHrpEfHX2Fr2zNCD8t6ZEDEWs0-izLaNchlwIFztEXaech-DDzsNSXJUdxQk477vnouRDjeEG_d68RvcxI1sSIVL8XY1%20%281%29.jpg.webp?itok=OUOfR5gf)
![[node:title] [node:title]](/sites/default/files/styles/weekly_section/public/%D9%85%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%B9_1_2_0_0.jpg.webp?itok=rXvKKk2e)
![[node:title] [node:title]](/sites/default/files/styles/weekly_section/public/%D8%A7%D8%B9%D8%A7%D8%AF%D8%A9_5.jpg.webp?itok=90TVlB61)

![[node:title] [node:title]](/sites/default/files/styles/weekly_section/public/lbn_0_0.jpg.webp?itok=AcfIBL0m)

